asit · Retinoik Asit (Hücre göçü ve farklılaşması, iskelet-kas ve sinir sistemlerinin düzgün şekilde gelişimi için gerekli)
· Amino asitler
· Nükleik asitler (Ribonükleik asit ve Deoksiribonükleik asit)
· Fosforik asit (Nükleik asitlerin yapısında yer alır)
· Yağ asitleri: Oleik asit, Stearik asit, Arakidonik asit, vs..
· Folik asit (Alyuvar sentezinde görevli)
· Laktik asit (Kas doku oluşumu sonrasında glikoliz son ürünü)
· Pirüvik asit (Glukozun sitoplazma içindeki yıkım ürünü)
· Siyalik asit (= Nöraminik asit) (Hücre zarı yüzeyinde yer alır)
· Pantotenik asit (B3 vitamini: anneden alınır)
· Askorbik asit (C vitamini: anneden alınır)
· Nikotinik asit (niasin)

Glikolizde (TCA döngüsünde) yer alan asitler:
· Oksaloasetik asit
· Fümarik asit
· Sitrik asit
· İzositrik asit
· Süksinik asit
· Ketoglutarik asit
· Cis-akonitik asit

Bağ doku ana maddesi oluşumunda yer alan asitler:
· Hyalüronik asit
· Glukuronik asit
· İduronik asit
· Ünorik asit

Sinir sisteminde nörotransmitter madde özelliği taşıyan asitler:
· Gamma aminobütrik asit (GABA)
· Glutamik asit
· Aspartik asit

Asitler, suyla hidrojen iyonları üreten hidrojen bileşimleridir. Hidrojen iyonları çözeltiyi asidik yapar. Asitler turnusol kağıdına kırmızı renk verir. Eski Türkçe’de hamız, ve bazı kaynaklarda da ekşit denir.

Gıdaların çoğu asit içerir. Limonda sitrik asit, sirkede ise asetik asit bulunur. Farklı asitler, limona, sirkeye, ekşi elmaya ve şerbete keskin tadını verir. Aküler, sülfürik asit; midedeki sindirim sıvıları, hidroklorik asit içerir. Asitler, suda eridiğinde hidrojen iyonları (H+) üreten madde çözeltileridir. Asit maddelerin çoğu, saf katılar, sıvılar ya da gazlar olarak bulunsa da, sadece suda eridiğinde asit gibi tepki verir.

Asitler başlıca iki grupta toplanabilirler:

İnorganik asitler

Minerallerden ve metal olmayan maddelerden yapılan asitlere, inorganik asitler adı verilir. Yaygın inorganik asitler arasında, sülfürik asit (H2SO4), hidrojen klorür (HCl), nitrik asit ve fosforik asit (H3PO4) yer alır. Endüstri her yıl bu asitlerden milyonlarca üretir. Bunlar plastik, lif, gübre, boya kimyasallarının yapımında kullanılır. Konsantre inorganik asitler çok aşındırıcıdır. Cilde zarar verebilir ve diğer metallerin içinde hızla eriyebilirler. Hidroflorik asit (HF), camın yapısını bozarken diğer inorganik asitler cam için tehlikeli değildir.

Organik asitler

Bitkiler ve hayvanlar, organik asitler adı verilen çeşitli asidik karbon bileşimleri üretir. Bunların çoğu zararsızdır; meyveler ve diğer yiyeceklere tat verir. Organik asitler yapıları karbon iskeletine dayalı asitlerdir. Formik, asetik, propiyonik, bütirik, fumarik, sorbik, sitrik ve malik asit gibi asitler ve bunların tuzları başlıca organik asitlerdir. Doğada saf olarak bitkisel ve hayvansal organizmada bulunabilirler ve ayrıca doğal yollardan elde edilebilirler. Hayvan vücudunda kullanılıp, metabolize olduktan sonra karbondioksit ve suya okside olurlar. Dolayısıyla canlı organizma için herhangi bir sağlık sorunu yada bir risk oluşturabilecek hiçbir kalıntı bırakmazlar. Bu özellikleri nedeniyle organik asitler günümüzde gerek karÇçĞbüyütme faktörlerinin hayvan beslemede kullanımının yasaklanmasından sonra antibiyotiklerin yerini alabilecek çok güçlü bir alternatif olması nedeniyle günümüzde büyük bir popülarite kazanmışlardır.

Asitlerin özellikleri

* Tadları ekşidir.
* Sulu çözeltileri elektirik akımını iletir.
* Mavi turnusol kağıdının rengini kırmızıya çevirirler.
* Metallerle tepkimeye girerek tuz+H2 çıkartırlar.
* Suda çözündükleri zamanki iyonlaşma miktarlarına göre:
– Kuvvetli (tamamen iyonlaşan)asitler (örn:HCl)
– Zayıf (tamamen iyonlaşamayan) asitler (örn:CH3COOH) olmak üzere ikiye ayrılırlar.

Bazı asitler ve kullanıldıkları yerler

* Formik asit: karıncada bulunan asittir.
* Asetik asit: sirkelerde bulunan asittir.
* Malik asit: elmada bulunur.
* Laktik asit: yoğurtta bulunan asittir.
* Strik asit: limonda bulunur.
* Tartarik asit: üzümde bulunur.
* Bütirik asit: tereyağında bulunur.
* Karbonik asit: gazozda bulunur.
* Oleik asit: zeytin yağında bulunur.
Kaynak: Tübitak Bilim ve Teknik Dergisi